Yemeni ve Pamuklu Kumaşın Hikayesi

Yemeni ve pamuklu kumaşın hikayesi çok eski döneme dayanmaktadır. Osmanlı kaynaklarında en sık geçen pamuklu dokumalardan olan yemeni, diğer pamuklu dokuma çeşitlerinden; boğası, kirpas, alaca, bez, mendil, beledi, dimi, tülbent, basma, çit, yazma gibi ürünlerden yalnızca biridir.

Yemeninin Ana Maddesi Pamuklu Kumaş

Bunun yanında, yemeninin ana maddesi olan pamuklu kumaş, dünyada en çok kullanılan kumaş türlerinden biridir. Bu tekstil kimyasal olarak organiktir, yani herhangi bir sentetik bileşik içermez. Pamuklu kumaş, tohumlar olgunlaştıktan sonra yuvarlak, kabarık bir formda ortaya çıkan pamuk bitkilerinin tohumlarını çevreleyen liflerden elde edilmektedir.

Yemeni yapımında ve aynı zamanda diğer tekstil kollarında pamuk liflerinin kullanımına ilişkin en eski kanıt, yaklaşık olarak MÖ 5000 yılına kadar uzanan Hindistan’daki Mehrgarh ve Rakhigarhi tesislerindendir. Hint Yarımadası’nı MÖ 3300’den 1300’e kadar kapsayan İndus Vadisi Uygarlığı, bu kültürün insanlarına hazır giyim ve diğer tekstil kaynakları sağlayan pamuk yetiştiriciliği sayesinde gelişmeyi başarmıştır. Amerika’daki insanların MÖ 5500 gibi uzun bir süre önce tekstil için yemeninin ana maddesi pamuk kullanmış olmaları mümkündür, ancak yemeninin ana maddesi pamuk ekiminin Eski Amerika’da en az MÖ 4200’den beri yaygın olduğu açıktır. Tarihte, Çinliler tekstil üretimi için yemeninin ana maddesi pamuktan çok ipeğe rağbet ederken, MÖ 206’dan MS 220’ye kadar süren Han hanedanlığı döneminde Çin’de pamuk ekimi çok daha popülerdi. Yemeninin ana maddesi pamuk ekimi hem Arabistan’da hem de İran’da yaygınken, bu tekstil fabrikası Orta Çağ’ın sonlarına kadar Avrupa’ya ulaşamamıştır. Bu etkenler, Doğu’da yemeninin yaygın oluşunu açıklayan faktörlerdendir. Bununla birlikte, İber Yarımadası’nın Emeviler tarafından fethi, Avrupalıları yemeninin ana maddesi pamuk üretimiyle tanıştırmış ve Avrupa ülkeleri hızla -Mısır ve Hindistan ile birlikte- büyük pamuk üreticisi ve ihracatçısı haline gelmişlerdir.

Yemeninin ana maddesi pamuk yetiştiriciliğinin ilk günlerinden bu yana, pamuk, olağanüstü nefes alabilirliği ve hafifliği ile ön plana çıkmıştır. Yemeninin ana maddesi pamuklu kumaş, son derece yumuşaktır. Ancak yemeninin ana maddesi pamuğun; ipek ve yün karışımı gibi bir kimliğe kavuşturan özellik, ısı tutma özellikliğine de sahip olmasıdır. Yemeninin ana maddesi pamuk, ipekten daha dayanıklıdır. Pamuk, dünyadaki en popüler ve en çok üretilen kumaşlardan biri olmaya devam etmektedir. Yemeninin ana maddesi olan bu tekstil ürünü, yüksek gerilme mukavemetine sahiptir. Doğal rengi ise beyaz veya hafif sarımsıdır. Yemeninin ana maddesi pamuk suyu çabuk emer, yüksek oranda nem çeker. Bu da çabuk kuruma sağlayacağı anlamına gelmektedir. Yemeninin ana maddesi pamuğu yüksek ısıda yıkanabilir. Bununla birlikte, pamuklu kumaş nispeten kırışmaya eğilimlidir.

Yemeninin Pamuklu Kumaşı Nasıl Yapılır?

Yemeninin ana maddesi pamuklu kumaşı, koza denilen pamuk tohumlarını çevreleyen lifli koruyucu kılıftan elde edilmektedir. Pamuk tohumlarının kendisi oldukça küçük olsa da, onları içine alan tohum kozları baş parmağınızın ucundan daha büyük olabilir. Pamuklu kumaş yapmak için üreticilerin önce pamuk tohumunu kozadan ayırması gerekir. Geçmişte bu işlem elle sağlanmaktaydı, ancak 1794’te Amerikalı girişimci Eli Whitney, pamuk ayrıştırma sürecini büyük ölçüde hızlandıran mekanik bir cihaz olan pamuk çırçırını icat etti. Bugün, makineler, yemeninin pamuklu kumaşını, pamuk kozalarından toplayabilmektedir.

Yemeninin Kullanmanın Faydaları

Yemeni kullanmanın faydaları çeşitlidir. Yemeni, otantiktir ve zarafeti yansıtır.

Yemeni kullanmak, saçınızı daha yumuşak, nemli ve daha düzenli, yatışmış hâle getirir. Kıvırcık ve sert saçlara sahipseniz, yastığınızın üzerine bir hakiki pamuktan bir yemeni serip uyumanız, saçlarınızı kabarıklıktan ve elektriklenmeden korur. Yemeni, başa takılabildiği gibi, bir fular mahiyetinde de kullanılabilmektedir. Kaliteli bir yemeni, cildinize karşı hassastır. Sürtünme sebebiyle cildinizi tahriş etmez. Yemeni, ana maddesi olan pamuk sayesinde, cildinizin doğal nemini korumaya yardımcı olur. Yemeni, kuru ciltler için de bir yardımcıdır. Gerçek pamuktan yapılmış kaliteli bir yemeni, diğer birçok alerjene ek olarak toz akarlarına, mantarlara ve küfe karşı doğal bir dirence sahiptir. Bileşenlerinden pamuk sayesinde yemeni, hafif, nefes alabilen ve havadar bir karaktere sahiptir. Yemeni, doğal yumuşaklığı sayesinde cildinize ve saçlarınıza dokunuşuyla size iyi hissettirir. Vücut ısınızı düzenler, sinir sisteminizin gevşemesine, stresten uzak kalmanıza yardımcı olur. Yemeni ayakkabının ise ayak sağlığı açısından oldukça kullanışlı bir ayakkabı çeşidi olduğu biliniyor. Ayaklarda mantar hastalığını ve nasır oluşmasını engellemektedir. Ayrıca yemeni ayakkabı ayak parmaklarının arasında görülen pişiklerin oluşmasının da önüne geçer. Toprağa basmanın insan vücudundaki elektriklerin aktarılması için faydalı olduğu bilinmektedir. Yemeni ayakkabıların iki taban arasında kil olması da bu sebeple elektrik boşaltılması konusuna yardımcı olduğu bilinmektedir. Yemeni yapımında kullanılan hayvan derileri gözenekli olduğu için kullanım sırasında oluşan teri dışarıya kolaylıkla verir. Bu sayede kötü ayak kokularının önüne geçilmiş olunur.

Her Yemeninin Bir Hikayesi Vardır
Her yemeninin bir hikayesi vardır. Anadolu’ da bulunan kadınlar kilim dokurken, duvar halıları yaparken yani el yapımı ürünler yaparken bütün duygularını, düşüncelerini, hissiyatlarını dokumalarına veya nakışlarına yansıtmışlardır. Yaşanan mutluluklar, hüzünler, özlemler, acılar, hasretler nakışlarla bazen bir kilim bazen bir yemeni üzerine dökülmüştür. Bir yaşanmışlığı taşıyan el emeği bu ürünler eskir ve eskidikçe önemleri artar. Üzerlerinde belirli bir zamanın geçmesiyle desenler, şekiller, bazen çiçekli işlemeler anlam kazanır. Bu şekilde duygular gelecek nesillere aktarılır. Dokuyanın hissi kullanana geçer.
Mesela yemeni yapan gelinin kaynanası ile bir problemi varsa, başına takacağı yemeniye kaynana dili çiçeği motifi işlemiş hissini bu şekilde ifade etmiştir. Bir genç kız aşık olduysa ve kimselere bunu duyurmak istemediyse sevdasını sümbül çiçekleri ile anlatmıştır çünkü sümbül mutluluk ve aşkın sembolü olmaktadır. Mor sümbüller ise kızın aşkını, pembeler nişanlı olduğunu, beyaz renktekilerse aşıklarına olan sadakatini simgelemiştir. Bunların yanında karanfil işlemeli yemeni güzelliği, papatya işlemeli saflığı, nergis işlemeli yemeni sevdalığı, çilek işlemesi de çile çekmeyi temsil etmektedir. Yemeni renkleri de birçok duyguyu ifade etmektedir. Örnek olarak yeşil renk kullanılarak yapılan oyalar mutluluğu, sarı renktekiler mutsuzluğu, maviler ise nazar değmemesi için yapılmaktadır.

Yemeni Fiyatları

Yemeni fiyatları birçok farklı faktöre bağlı olarak değişkenlik gösterebilmektedir. El yapımı olan yemeni yazmalar çok uzun ve yoğun verilen emeklerin sonucu olarak ortaya çıkmaktadır. Büyük çaba isteyen yemeniler bu sebeple çok değerli olmaktadır. İnce ince işlenen yemenilerin boyutları, kullanılan kumaşın kalitesi, eğer boncuk veya pul işleniyorsa bunların maliyetleri, işlenen oyalarda kullanılan iplerin fiyatları, seçilen oya modellerinin zorluk derecesi yemeni yazma fiyatlarına etki eden faktörlerden olmaktadır. Büyük uğraşlarla işlenen oyalı yemenilere bir paha biçmek hem alıcılar hem de işleyen kadınlar için zor olmaktadır. Bunun yanında yemeni sevgiliye, arkadaşa, bir büyüğe verilen çok değerli bir hediye olacağından fiyat açısından değerlendirme yapmak çok fazla doğru olmayacaktır.

× Bilgi ve Fiyat Alın