Kara Tezgahta Buldan

Kara tezgahta buldan bezi dokuma oldukça yaygın olan bir el işi ürünüdür ve üretilen bu ürünler Anadolu’da sıkça satılmaktadır.

Anadolu desek bile buldan Denizli ilimizde ortaya çıkan ve neredeyse tüm illerimize yayılan bir kumaş çeşididir. Organik kumaş olarak da bilinir ve ev ürünü tekstilinde birçok ürün için kullanmaktadır. Ayrıca kıyafetlerde de sıkça kullanılan bir kumaş çeşididir. Gömleklerde, iç gömleklerde veya şalvarlarda sıklıkla kullanılmaktadır. Bu denli sık tercih edilmesinin belli başlı sebepleri elbette bulunmaktadır.

Daha önce de bahsettiğimiz gibi kara tezgahta buldan kumaşı dokunmak Anadolu yöresinde oldukça yaygın bir işçilik çeşididir. Kadınlar özellikle kendilerine ait kara tezgahta buldan dokuyarak ve bu ürünleri satarak para kazanmaktadır. Geçmişte de kadınlar yine kara tezgahta buldan dokuyup eşlerine ya da çocuklarına kıyafet dikmekteydiler. Aradaki tek fark günümüzde bu dokuma işleminden kadınların gelir elde etmeleridir.

Buldan Bezi Nedir?

Buldan bezi, buldan bükülüsü ya da akalemli bez olarak da bilinmekte olan bir kumaştır. Kıvrak ipe sahip olan ve fazlaca bükümlü olan bir kumaş çeşididir. Günümüzde Buldan‘da üretilen bu dokuma kumaş, adını da üretildiği bölgeden almaktadır. Buldan, Denizli ilimizin bir ilçesidir.

Bahsettiğimiz buldan bezi; 13. yüzyılda akalemli, 17. yüzyılda boğası bez, 1883’ten sonra ise muhacir bez ismi ile adlandırılmıştır. Buldan bezi, Denizli ilimizin Buldan ilçesi ve çevresinde dokunan bir kumaş türüdür. Söz ettiğimiz yörede antik Çağ’dan beri dokumacılık yaygın olarak gelişmiştir. Bölgede yapılan pamuk tarımı oldukça önemli ve dokumacılık ile de bağlantılı bir tarımdır. 13. yüzyıldan itibaren bu yörede oğuz aşiretlerinden Yörük ve Türkmen oğlanlar, dokumacılık alındaki çeşitleri ile yörenin dokuma geleneğini oldukça zenginleştirmişlerdir.

Bahsi geçen buldan kumaşı, bükümlü pamuk ipliğinden dokunmuş olan, bürümcük adıyla da bilinmekte olan pamuklu bir bez çeşididir. Pamuk ipliğinden meydana gelen bez, genellikle krem veya beyaz renklerde dokunmaktadır. Ancak istenildiği vakitlerde kaynatma esnasında istenilen renge boyanabilmektedir ve bu renklere desen ya da renkli dokuma işlemi de yapılabilir.

Osmanlı döneminde, Osman Bey zamanında kullanılmaya başlanan ve günümüzde hala kullanılmaya devam edilen buldan bezi, asırlar boyunca şehzadelere elbise, hanım sultanları çeyizlik kumaş olarak değer görmüştür. Öyle ki bugün dahi Osmanlı sarayına ait müze koleksiyonlarında buldan bezinden yapılan gömlekler ve şalvarlar dikkat çeker. Osmanlı döneminde tercih edilen bu bez, sağlıklı olması ve rahat bir kumaş olması sebebiyle vazgeçilmez konumdadır.

Buldan bezi; doğal beyaz renkli iplikler ile dokunmuştur. Bahsettiğimiz buldan bezinin en karakteristik özelliği; sıcak sabun ve su ile yıkanmasından sonra kazandığı buruş buruş yapıdır. Bu bükülme dolayısıyla bezin bükümlü bez gibi farklı isimlendirmeleri de vardır.

Buldan bezi, vücuda yapışmadığı için giysi ile vücut arasında hava kalması yoluyla ısı yalıtımı oluşturan bir kumaş çeşididir. Orijinal bu buldan dokumalar da desen yoktur. Orijinal olanlar da sadelikten bahsetmek mümkündür. Ancak günümüzde bakıldığında zaman kullanılan buldan bezi kumaşı oldukça renkli ve hareketlidir. Buldan bezinden sadece kıyafet değil peştemal, çarşaf, perde, örtü ya da hamam kesesi gibi ürünlerde yapılmaktadır.

Buldan Bezinin Özellikleri

Buldan bezi %100 pamuklu kumaştan elde edilen bir kumaştır. Kara tezgahta buldan bezi dokunarak doğal yöntemler ile doğal ürünler meydana getirmektedir. Orijinal buradan bezi, kıvırcık iplikle dokunduğundan dolayı kumaşa bürümcük adı da verilmiştir. Buldan bezi pamukları ek olarak ipekli buldan kumaşla da dokunur.

Buldan bezinde diğer kumaşlardan ayırmak için sayılabilecek dört önemli özellik vardır. Bunlardan ilki; buldan bezinin pamuklu kumaştan farklı olarak dokunduğu için vücudun terini tam anlamıyla emmesidir. İkinci önemli özellik ise nefes alan yapısı sayesinde antialerjik konumda bulunmasıdır. Üçüncü özelliği; buldan bezinin dokuma tekniği ve buldan bezinde yapılan boyalar sebebiyle çok sağlıklı ve oldukça dayanıklı konumda olmasıdır. Son önemli özelliği ise orijinal buldan bezinin, kıvırcık ipli ipekli dokunduğu için kumaşa bürümcük adını da verilmesidir.

Kara tezgahta buldan bezi çokça kullanıldığı için de diğer kumaş çeşitlerinden ayrılmaktadır. Organik olması dolayısıyla da oldukça çok tercih edilmesi özellikleri arasında bulunur.

Buldan Kumaşının Kullanım Alanları Nelerdir?

Buldan perde yapımında çok fazla kullanılan bir kumaş çeşididir. Geçmişten günümüze tüm dönemlerde buldan kumaşı ev tekstilinde kullanmıştır. Tercih edilme sebeplerinden birkaç tane saymamız gerekir ise; beyaz renkli olması, şık durması ve de organik olması örnek verilebilir. Kara tezgahta buldan perde dokuma işi, Denizli ilimizde kadınların sıklıkla yaptığı yaygın bir iştir.

Daha önce de bahsettiğimiz gibi buldan, Osmanlı döneminde de çok sık tercih edilen bir kumaş çeşididir. O dönemlerde de kadınlar kara tezgahta buldan dokuyarak eşlerine kıyafet dikmekteydiler. Buldan kumaşı, şehzadeleri ve önemli kişilere kıyafet dikilirken sıkça kullanılan bir kumaş çeşidiydi. Sık tercih edilmesinin sebebi ise teri tamamen emiyor oluşu ve organik bir kumaş oluşuydu.

Yine buldan koltuk örtüsü de günümüzde sıkça rastlanan bir ev dekorasyonu ürünü sayılmaktadır. Sıkça tercih edilen bir malzeme olmasının sebebi; temizliğinin basit olması ve koltuk üzerinde şık duruyor olmasıdır. Geçmişten günümüze kara tezgahta buldan örtüler dokunmuştur.

Buldan Bezi Nasıl Dokunur?

Buldan bezi, dokunmadan önce pamuk alma dinlen bir uygulamadan geçmektedir. Sonrasında boyama işlemi meydana getirilir. Buldan bezinin kalitesinde boyama işlemi oldukça mühimdir. Boyama gerçekleştirilirken; meyankökü, ceviz yaprağı, defne, palamut, saban kabuğu ve kestane gibi doğal bitkilerden yararlanılır. Bu sayılan bütün bitkiler doğal boya konumundadır.

İplik boyama işlemleri tamamlandıktan sonra buradan kurtulmaktadır. Bubinlere sarılır. Son aşamada el veya makine tezgahlarında Buldan bezleri dokunmaktadır. Orijinal buradan bezlerinde ya da Kumaşlarda herhangi bir renk ya da dokun işlemi bulunmamaktadır. Kendinden beyaz ya da krem olan Buldan kumaşını sırf rengi ile tercih eden kişi sayısı çok fazladır.

× Bilgi ve Fiyat Alın